Iran: tijd voor nieuwe doelstellingen

[Door: Wilbert van der Zeijden]

Iran liet op 15 februari weten inmiddels alle techniek te beheersendie nodig is om zonder verdere hulp van buitenaf een nucleaire industrie op te bouwen. De mededeling maakt het steeds onwaarschijnlijker dat de harde sancties tegen Iran ooit een van de centrale doelen bereiken: Iran laten ophouden zelf uranium te verrijken. Het wordt tijd om de doelen bij te stellen en Iran een uitkomst te bieden die het Iraanse recht erkent op alle vreedzame toepassingen van nucleaire technologie, en toch de zorgen over een mogelijke Iraanse bom wegneemt.

Dit kan bereikt worden door Iran het Additionele Protocol te laten ondertekenen (wat de IAEA in staat stelt om veel verdergaande inspecties te doen dan nu mogelijk is) in ruil voor het onmiddellijk opheffen van de huidige sancties en het van tafel halen van alle militaire opties.

De doorbraak
De technologische doorbraak die Ahmadinejad trots meedeelde komt niet onverwacht. Iran werkte de afgelopen jaren in het volle zicht van de wereld toe naar het moment waarop het kon aankondigen dat het in staat is zelf uranium te produceren en te verrijken. Het land is nu niet langer afhankelijk van andere landen. Ondanks tegenwerking van het Westen (sancties, bedreigingen, computervirussen en moordaanslagen op Iraanse wetenschappers), slaagde Iran erin toe te treden tot de langzaam uitdijende groep landen die alle onderdelen van de ‘nucleaire cyclus’ technisch beheersen. Nederland behoort ook tot die groep landen. Het effect van deze ontwikkeling is dat Iran nu, met nieuw zelfvertrouwen aan onderhandelingen kan beginnen met het Westen.

De Amerikaanse overheid was er als de kippen bij om duidelijk te maken dat er geen reden is om onder de indruk te zijn van de Iraanse berichten. De nu gemelde ontwikkelingen waren al maanden geleden verwacht, aldus woordvoerster Victoria Nuland. Het laat juist zien dat de sancties werken, volgens haar: Ze hebben Iran vertraagd. Wat Nuland duidelijk wil maken, is dat het voor de doelen die de VS heeft gesteld allemaal niet zoveel uitmaakt. De VS is nog steeds van mening dat Iran zelf geen uranium zou moeten verijken. Of Iran er nou goed in is of niet, of het hulp nodig heeft of niet, maakt daarbij niet uit.

Game changer
Iran probeert de ontwikkelingen juist te brengen als een echte ‘game changer’. Van nu af aan is het stoppen van uraniumverrijking niet langer een redelijke eis. Het is geen toeval dat op de dag van de aankondigen, Iran ook een brief uit liet gaan geadresseerd aan Lady Ashton, de Hoge Vertegenwoordigster van de EU en contactpersoon voor de groep van 6 landen die met Iran onderhandelen. In de brief biedt Iran aan opnieuw om de tafel te gaan zitten. Het lijdt geen twijfel dat Iran in die gesprekken zal benadrukken dat de wereld nou maar eens moet accepteren dat Iran het recht heeft uranium te verrijken, net als alle andere landen die het Non-ProliferatieVerdrag (NPV) hebben getekend; dat Iran technologisch nu niet meer onder doet voor landen als Brazilië en Japan; en dat de internationale gemeenschap moet accepteren dat alleen het Internationaal Atoomenergieagentschap (IAEA) accuraat en onafhankelijk kan verifiëren dat Iran het verrijkt uranium bedoeld voor vreedzaam gebruik niet stiekem ook gebruikt voor het produceren van nucleaire wapens.

Iran heeft een sterke zaak hier, maar ook een grote zwakke plek. Tot 2003 was er een geheim Iraans kernwapenprogramma. Dat is een belangrijke factor die bijdraagt aan het huidige gebrek aan internationaal vertrouwen in de vreedzame bedoelingen van Iran. Daarnaast liet het IAEA-rapport van november 2011 zien dat Iran ook nu niet altijd adequaat antwoord geeft op vragen van het IAEA. Dat komt mede omdat Iran het ‘Additioneel Protocol’ niet heeft geratificeerd. Dat Protocol stelt het IAEA in staat om veel verdergaande inspecties te doen dan nu mogelijk is.

Als Iran bereid is het Protocol te implementeren, dient zich de mogelijkheid aan voor een diplomatieke deal die het Westen niet zou moeten weigeren. Als volgt: Iran ratificeert het Additioneel Protocol en toont daarmee de bereidheid om voldoende transparant te zijn over het nucleaire programma. In ruil daarvoor eindigen op dezelfde dag alle sancties van de VN, de EU en de VS die tot doel hebben Iran te dwingen haar recht op uraniumverrijking op te geven. Daarnaast halen Israel, de VS en Europese landen nadrukkelijk nou eens wel alle militaire opties van tafel. Ook Nederland.

Niet moeilijk
Het is eigenlijk allemaal niet zo moeilijk. ‘Wij’ willen geen Iraanse bom. We kunnen krijgen wat we willen, mits we bereid zijn te accepteren dat Iran niet afhankelijk wil zijn van anderen voor het ontwikkelen en onderhouden van haar nucleaire industrie.

Het is belangrijk nu snel nieuwe onderhandelingen in te gaan. Ten ee6rste omdat de huidige sancties veel leed veroorzaken onder de Iraanse bevolking. Elke kans die we hebben om het leed van onschuldige burgers te verzachten verdient onze volledige inzet. Ten tweede omdat het strategisch belangrijk is dat de spanningen met Iran voor eind 2012 zijn verminderd tot behapbare proporties. Dan is er namelijk in Helsinki een belangrijke VN-conferentie waar voor het eerst alle landen van het Midden-Oosten overleggen hoe zij samen hun regio vrij kunnen maken van massavernietigingswapens. Zolang de EU en de VS zware en ‘ongekende’ sancties in stand houden tegen Iran, is de kans klein dat NPV-lid Iran mee zal willen werken aan de conferentie. Als Iran, zonder sancties, maar met geratificeerd Protocol wel meedoet, wordt de kans van slagen van die conferentie ineens een heel stuk groter.

Deze blog is ook te vinden op de No Nukes website

You can also read this blog in English on the No Nukes website

Dit bericht werd geplaatst in Nucleaire Ontwapening en getagged met , . Maak dit favoriet permalink.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s