Stop bombing civilians

[Door: Miriam Struyk en Roos Boer]

Strijdvaardig komen wij terug uit Londen van een strategie bijeenkomst van een internationaal netwerk dat IKV Pax Christi in 2011 mede oprichtte: het  International Network on Explosive Weapons (INEW).
Twee dagen lang hebben de verschillende oprichters van dit netwerk met elkaar gediscussieerd over types explosieve  wapens, het leed dat gebruik ervan in dichtbevolkte gebieden te weeg brengt en wat we er aan kunnen doen. Zware kost, maar met de beelden van Libië, Irak of Pakistan in je hoofd besef je hoe nodig het is om dit humanitaire leed te beperken en het liefst te stoppen. De humanitaire gevolgen van bijvoorbeeld het gebruik van zware artillerie en vliegtuigbommen in dichtbevolkte gebieden zijn immers groot, zowel tijdens als na een aanval.

Niet doen dus? Moeilijk. Burgers worden gebruikt als human shield, de tegenpartij verschanst zich in huizen en steden zijn steeds vaker het strijdtoneel.  Mag je dan niets terug doen? Als andere partijen zich ook niet aan de regels houden moet jij dat dan wel doen? Het antwoord op de laatste vraag is makkelijk. Ja, dat moet jij wel doen. Ten alle tijden moet je de regels van het oorlogsrecht volgen om burgerslachtoffers te voorkomen.  Buiten het oorlogsrecht gelden de Universele Rechten van de Mens, waarvan het recht op leven wellicht het meest basale recht is. Een staat is verplicht  om de rechten van haar burgerbevolking te bewaken.

Maar hoe zit dat dan met het gebruik van explosieve wapens in dichtbevolkte gebieden ten tijde van conflict? Het Internationaal Humanitair recht is van kracht in tijde van conflict en stelt dat elke vorm van geweld aan het proportionaliteitsbeginsel moet voldoen.  Dat wil zeggen dat de mogelijke gevolgen voor burgers altijd afgewogen moeten worden tegen het militair voordeel.  Die afweging heeft gevolgen voor het besluit om wel of niet tot een aanval over te gaan, maar ook voor de keuze welk type wapens je inzet.  Om die gevolgen te kunnen inschatten zouden staten veel meer duidelijkheid moeten geven over de mogelijke gevolgen van een aanval en hier rekening mee houden in hun planning. En als ze toch explosieve wapens inzetten, moeten ze hier transparant over zijn en verantwoording afleggen. Hoe kan je immers tijdens een volgende aanval die afweging maken als je niet weet hoeveel burgers een vorige soortgelijke aanval heeft gekost?  In het Report of the Secretary-General on the protection of civilians in armed conflict roept de Secretaris Generaal van de VN staten dan ook op tot meer systematische verzameling van informatie over de gevolgen van het gebruik van explosieve wapens in dichtbevolkte gebieden.

Op grond van berichtgeving in de media hield de Britse organisatie Action on Armed Violence in 2011 bij hoeveel slachtoffers er in 2011 vielen in dichtbevolkte gebieden als gevolg van het gebruik van explosieve wapens. De cijfers liegen er niet om.  80 % van de slachtoffers in dichtbevolkte gebieden waren burgers.  Die bevinding zou gevolgen moeten hebben voor de afweging van een staat om explosieve wapens in te zetten in dichtbevolkte gebieden.  En dit waren de cijfers van 2011. Die cijfers zullen dramatisch stijgen in 2012 als duidelijk zal worden welke tol de aanvallen van Assads troepen op steden in Syrie hebben geëist.

De wapens die bijvoorbeeld in Homs worden verschoten zijn op geen enkele manier te rechtvaardigen. Satelietbeelden die werden gepubliceerd door Human Rights Watch in maart laten zien wat de verwoesting van de 120 mm mortieren en andere zware explosieve wapens zijn in Homs.

De oorlogs journaliste Marie Colvin die haar leven verloor bij de aanvallen in Homs werd afgelopen dinsdag gememoreerd in Londen.  Later die dag organiseerde INEW een persbijeenkomst. Paul Conroy die tijdens dezelfde aanval als waar Mary Colvin bij om het leven kwam gewond raakte kwam direct van de Memorial Service naar de bijeenkomst.  Het moet een groot contrast voor hem zijn geweest. Na onze presentaties over INEW, de rapporten en wat we beogen, knalt zijn testimony over wat hij zag in Homs er hard in. “The worst I have ever seen, for hours and hours the regime was just launching all kinds of mortars, katyuasha  rockets, grads, anything they have, and that’s an unlimited supply…. And no military target in sight, just civilian areas being bombed to death. I asked a high ranking Russian diplomat last week to say yes or no to 3 questions. One: is Russia supplying  weapons to Syria? Answer was yes. Question nr. 2: does Russia know that civilians are being bombed? Answer was yes. Third question: is Russia willing to stop this unlimited supply?  Answer was no, since as we don’t do it, others will do”.

Even voelt het alsof ons werk zinloos is alsof het geen aansluiting heeft op de keiharde Syrische realiteit. Kunnen we eigenlijk wel middels naming and shaming, middels stigmatiseren van wapens, middels bewerkstelligen van restricties en verboden iets doen? Maar voordat cynisme en moedeloosheid het overneemt, komen de antwoorden ook weer. We hebben eerder dingen voor elkaar gekregen die onmogelijk leken: landmijnen en clustermunitie uitgebannen. Stigmatisering kan werken, een sterk internationaal wapenhandels verdrag kan bijvoorbeeld er toe bijdragen dat Rusland volgende keer niet zo makkelijk wapens kan leveren. Tuurlijk gaat niet meteen elke staat of non state actor het gebruik van explosieve wapens met een wide area impact stoppen, maar als we ergens beginnen en dan verder gaan, kan het toch effect hebben. Bewustwording, transparantie en verantwoording van staten en andere actoren is een grote eerste stap waar we nu hard aan werken. Maar het allerbeste antwoord zijn de beelden van slachtoffers op je netvlies en het idee dat we simpelweg niet mogen accepteren wat we soms normaal zijn gaan vinden. Bombarderen van burgers door wie dan ook, en op wat voor reden dan ook is simpel onaanvaardbaar.

Dit bericht werd geplaatst in Explosieve wapens en getagged met . Maak dit favoriet permalink.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s