Wapenhandelverdrag dreigt een farce te worden

Door Wim Zwijnenburg

Terwijl de onderhandelingen over het Arms Trade Treaty (ATT) stroperig verlopen en dreigen te eindigen in een waardeloos stuk papier, gaat de wapenexport naar conflictgebieden en repressieve regimes onverminderd door.
Nadat de eerste week van de onderhandelingen over een wereldwijd wapenhandelverdrag verloren ging aan diplomatieke spelletjes van staten die geen verdrag willen, begon in de tweede week het onderhandelen pas echt. Maar ook toen kwam er geen schot in de zaak. Sceptische staten zoals Iran, Cuba, Egypte en Syrië begonnen de onderhandelingen te traineren met bezwaren, onnodig lange statements en bij interventies in herhaling te vallen. Het is duidelijk: deze staten willen geen wapenhandelverdrag en zetten alles op alles om dat te voorkomen. Ondertussen slaagden zij er ook in ngo’s voor de helft van de tijd uit te sluiten uit bijeenkomsten. Niet bevorderlijk voor de transparantie.

Mensenrechten
Grote wapenexporteurs zoals de Verenigde Staten, China en Rusland en opkomende industriële staten als Brazilië en India zien een sterk verdrag als belemmering voor hun wapenhandel. Het opnemen van de belangrijkste onderdelen van het ATT waar de Control Arms coalitie voor pleit, namelijk het respecteren van het Internationaal Humanitair Recht en mensenrechten, wordt door deze staten geblokkeerd. Zij zien het verdrag als een middel om illegale wapenhandel aan te pakken, wat per definitie al verboden is, en niet om te voorkomen dat wapens op legitieme manier in de handen van dictators en repressieve regimes terecht komen. Elke expliciete verwijzing naar mensenrechten wordt geblokkeerd. Voor de Verenigde Staten zou het opnemen van mensenrechten als exportcriterium namelijk betekenen dat het land niet meer aan Pakistan kan leveren, iets wat volgens de VS noodzakelijk is vanwege Pakistan’s steun aan de oorlog tegen terrorisme. Export dient bovendien het nationaal belang. In die geest argumenteert ook Rusland, dat weinig tot geen problemen heeft met het leveren aan het bloederige Syrische regime.

Wapenbezit
Ander breekpunt bij de onderhandelingen vormt het opnemen van ammunitie in het verdrag. In de VS is een een sterke lobby van wapenbezitters gaande die met allerlei valse retoriek claimen dat een sterk ATT het recht op wapenbezit inperkt. Zij voelen zich gesteund door de Republikeinen die druk op president Obama uitoefenen. Het is echter essentieel dat ook munitie in het verdrag wordt opgenomen; een wapen zonder munitie is slechts een stuk ijzer. Daarnaast keren sommige staten zich ook tegen verplichte risicoanalyses die bij negatieve uitkomst moeten leiden tot afwijzing van een exportvergunning. Grote wapenexporteurs willen dus dat de verdragstaal zwak wordt geformuleerd, met veel ruimte voor eigen interpretatie en weinig verplichtingen.

Kindsoldaten
Mochten munitie en mensenrechten inderdaad niet worden opgenomen in het verdrag, dan hebben de onderhandelingen duidelijk gefaald. Een zwak verdrag maakt voor de levens van honderdduizenden burgers die jaarlijks het slachtoffer zijn van gewapend geweld, namelijk geen verschil.
Voor de vrouwen in Congo die onder dreiging van vuurwapens worden verkracht, de onschuldige burgers die gedood worden in Syrië, de kindsoldaten in Oeganda en vele burgers die dagelijks te maken hebben met vuurwapengeweld in de favela’s van Brazilie, zal een zwak verdrag een klap in het gezicht zijn.

Stukje papier
Tegenover de groep die er alles aan doet om een sterk verdrag te blokkeren, staat een groep die alles op alles zet voor een sterk verdrag. Daar tussenin staan de grote wapenexporteurs en de stille meerderheid. We kunnen het niet veroorloven om deze unieke historische kans te missen om de wereld veiliger te maken. De staten die zich hebben uitgesproken voor een sterk verdrag moeten niet alleen hun rug recht houden, maar ook de stille meerderheid overtuigen. Het gaat in New York namelijk niet om een stukje papier, maar om het verschil tussen leven en dood, tussen vrijheid en repressie.

Dit bericht werd geplaatst in Explosieve wapens, Wapenexport, Wapens en getagged met , , , , . Maak dit favoriet permalink.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s