Kernkoppen voor Dummies #4: Massavernietigingswapenvrijezone?

Door Peter Paul Ekker

In onze Nederlandse politiek speelt het geen enkele rol, maar op het hoogste diplomatieke niveau is dit het onderwerp wat diplomaten momenteel zéér ongemakkelijk laat schuifelen op hun stoel. Vragen die worden gesteld aan academici en diplomaten hierover worden per definitie enkel in gemompel en in de meest vage abstracte termen beantwoord. Wat is er aan de hand?

Kernwapenvrijezones
Al zo’n 40 jaar wordt er in VN-context gesteggeld over kernwapens in het Midden-Oosten, en de oproep van vooral de Arabische staten om in de regio een kernwapenvrijezone te vestigen. Zulke zones zijn bij verdrag al succesvol gecreëerd in Midden en Zuid-Amerika, Afrika, Zuidoost-Azië en de Pacific en Centraal Azië. Hierbij leggen de lidstaten vast geen kernwapens te ontwikkelen, op hun grondgebied te hebben of de hulp van de kernwapens van andere landen in te roepen in welke situatie dan ook. De kernwapenstaten op hun beurt zien bij verdrag af van de mogelijkheid om hun kernwapens in te zetten in conflicten met landen in deze zones, of hun kernwapens in deze zones te stationeren.     

Midden-Oosten
De problematiek van nucleaire proliferatie in het Midden-Oosten is uniek, omdat er een kernwapenstaat is (Israel), staten die vermoedt worden kernwapens te ontwikkelen (Iran en Syrië) en er kernwapenstaten zijn die grenzen aan de regio (India en Pakistan). Bovendien zijn er Amerikaanse kernwapens in Turkije gestationeerd. Bij de toetsingsconferentie van het non-proliferatieverdrag (NPV) in 2010 werd duidelijk dat, als er geen begin wordt gemaakt met in ieder geval praten over een zone in het Midden-Oosten, het voortbestaan van het NPV in het geding komt. Israel is namelijk geen lid van het NPV, en de Arabische staten kunnen en willen het niet accepteren dat Israel wel kernwapens heeft terwijl zij netjes mee doen aan non-proliferatie.

MEWMDFZ
Om Israel, als enige kernwapenstaat in de regio, niet het gevoel te geven dat een dergelijke zone enkel ‘Israel-bashing’ is, is het referentiekader in de jaren 1990 al verruimd naar een ‘kernwapen- en andere massavernietigingswapensvrijezone’ in het Midden-Oosten. Er zijn immers ook nog aanzienlijke voorraden chemische wapens in Syrië, Libië en Irak (al staan die in de laatste twee landen wel zoveel mogelijk onder internationale controle). Israël maakt zich uiteraard zorgen over deze voorraden, vooral nu het in Syrië zo ontzettend mis gaat. Om Israël te paaien moet het dus een totaalpakket worden, een ‘Middle East Weapon of Mass Destruction Free Zone’, afgekort MEWMDFZ.

Eind 2012, waarschijnlijk de week voor kerst, wordt de eerste intergouvernementele conferentie gehouden over de zone. Na lang draaien hebben inmiddels ook Iran en Israel toegezegd aanwezig te zijn bij deze conferentie. Dit is de eerste keer sinds de jaren 1990 dat alle landen uit de regio bij elkaar komen om te praten over regionale veiligheidsvraagstukken. De verwachtingen zijn niet al te hoog gespannen, maar de impact en symboliek van een succesvolle conferentie (lees: Iran en Israel komen ook daadwerkelijk, en er wordt minimaal besloten dat er een opvolgende conferentie komt) moet niet onderschat worden.

Hoe dan ook, blijven aandringen
Uit enkele Arabische landen zijn al geluiden gekomen dat als de conferentie mislukt, Israel haar kernwapens houdt en Iran door blijft gaan richting de ontwikkeling van een kernbom, daar het lidmaatschap van het NPV gaat worden heroverwogen. Daar moeten we ons niet al teveel zorgen over maken. Maar misschien mogen we wel iets kritischer op Israel zijn, en onze speciale band met dat land inzetten om te eisen dat het lid wordt van het NPV. Noem me naïef, maar deze vraag moeten we blijven stellen. Bovendien blijft het leuk om het diplomaten ongemakkelijk te maken, en ze lekker op hun stoelen te laten schuiven omdat ze hier van hun baas niks over mogen zeggen.

Dit bericht werd geplaatst in Nucleaire Ontwapening, Wapens en getagged met , , . Maak dit favoriet permalink.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s